Marquês de Pombal , minister onder koning José I , was verantwoordelijk voor het ontwerp en de uitvoering ervan. Hij volbracht zijn opgave in recordtijd (twee jaar).
Hij had ervaring
in dit soort projecten. De wederopbouw van Lissabon na de grote aardbeving van 1755 was voltooid onder zijn commando. Het ontwerp van de markies voor Vila Real de Santo António had als belangrijkste kenmerk een vierkantig plein (Praça Marquês de Pombal) met in het midden een witte obelisk. Alle belangrijke gebouwen zijn hier te vinden, de kerk, het stadhuis en het vroegere douanekantoor. Vanaf dit plein lopen straten in alle richtingen, allemaal haaks op elkaar zoals een schaakbord. De hele stad is rechthoekig, star en allereerst ontworpen voor doelmatigheid.
.
Vila Real de Santo António ontwikkelde zich snel tot een belangrijke visserijhaven met talrijke fabrieken voor het inblikken van vis. De haven werd ook gebruikt door schepen die de rivier Guadiana opvoeren om erts te halen uit de mijnen in Sao Domingos.
Vila Real de Santo António was de eerste stad in de Algarve met gasverlichting (1886).
De regio was trouwens al belangrijk voordat Vila Real de Santo António gesticht werd. Cacela, dat in de buurt ligt, was een aanzienlijke Arabische nederzetting. De vesting word in 1248 veroverd door Paio Peres Correia, Meester van de Order van Santiago (een kruisridderorde) en is het uitgangpunt voor de veldtochten tegen de Arabieren in de hele Algarve.
